In korte tijd ging ons gasgebruik van 7 naar 4 miljoen kuub per jaar

Meten = weten

“Met drie ingenieurs en een stagiair van de TU Delft bespraken we wat er nodig zou zijn om energie te besparen. Het eerste waar we tegenaan liepen, is dat we te weinig specifieke data hadden. Waar verbruiken we energie? Hoeveel gebruikt elke tank precies? Wat zijn de bijpassende druk, temperatuur en flow van elke tank? We hadden natuurlijk wel wat informatie, maar onvoldoende gespecificeerd en individueel bemeterd. Daar begonnen we als eerste mee. Meten = weten. Zo bouwden we een compleet datamodel in de cloud dat ons al direct verrassende inzichten en vergelijkingen opleverde. We wisten ineens veel beter hoeveel energie elk van de 300 tanks gebruikt.”

Verwarmen met stoom

Vopak verwarmt de tanks met stoom; sommigen om ze vorstvrij te houden en andere tanks tot wel 90oC. Die verwarming is noodzakelijk om de plantaardige oliën en dierlijke vetten, die hier worden opgeslagen, te conserveren en vloeibaar te houden. Daarvoor staan op de terminal twee grote stoomketels van elk 8 MW, die tot dan toe jaarlijks zo’n 7 miljoen kubieke meter gas verbruikten. “Toen we fase 1 afrondden en ineens veel meer inzicht hadden, zagen we dat bepaalde tanks veel meer energie gebruikten dan anderen. Een tank met isolatie die nat is geworden door bijvoorbeeld regenval, verliest redelijk wat energie. Dergelijk laaghangend fruit verhielpen we als eerste. Ook zetten we alle tanks 1 graad lager. In de praktijk bleek namelijk dat we de thermostaat overal net wat te hoog hadden staan. Met alleen al die maatregelen gingen we in één jaar van een gasverbruik van 7 naar 6 miljoen kubieke meter aardgas.”

Sterk fluctuerende elektriciteitsprijs

Ondanks de ruime capaciteit staat de E-stoomboiler, die in januari 2025 operationeel werd, niet altijd aan. “Vanwege het enorme verschil in tarief tussen gas en elektra, zetten wij de elektrische stoomboiler alleen aan als de elektriciteitsprijs lager, of maximaal 10% hoger is dan de gasprijs. Maar omdat de elektriciteitsprijs over de dag sterk fluctueert, maken we zeer geregeld stoom op elektriciteit. Gemiddeld over het hele jaar staat de stoomboiler 30% van de tijd aan, waardoor we het gasverbruik van 6 naar 4 miljoen kubieke meter per jaar terugbrengen.” Als Vopak elektriciteit gebruikt, is dat altijd wind- of zonnestroom, dus duurzaam opgewekte energie. “We hadden overigens wel enig geluk, achteraf, bij het nemen van een wijs besluit destijds.  Zodra in 2022 het plan voor de elektrische boiler ontstond, hebben we direct een 10 MW aansluiting bij Stedin aangevraagd. We hadden natuurlijk al een flinke aansluiting, en gelukkig kon deze naar 10 MW worden uitgebreid. Ook de kabels en installaties waren daarop toegerust. Die uitbreiding zou nu, gezien de netcongestie, onmogelijk zijn.”

Isoleren van de tankbodem

De slimme regeltechniek en de elektrische boiler vereisten een investering van ruim 4,5 miljoen euro. De energiebesparing, door op zoveel mogelijk momenten goedkopere elektriciteit in te kopen, bedraagt ongeveer 300.000 euro per jaar. “Omdat we de installaties in ongeveer 15 jaar afschrijven, verdienen we voorlopig niets of nauwelijks iets door deze gasbesparingsoperatie. Maar omdat we alleen duurzame elektriciteit inkopen, verduurzamen we onze operatie aanzienlijk. Daarnaast zijn we bezig om onze tanks verder te verduurzamen en de energieverliezen te reduceren. Natuurlijk isoleren we de tanks aan de buitenkant. Maar sinds kort isoleren we bij tankrenovaties ook de bodem van de tank. Dat gebeurde eigenlijk nooit bij oudere tanks, terwijl zo’n 25% van de warmte via de bodem van de tank verloren gaat. Daar brengen we nu een 10 centimeter dikke isolatielaag van foamglas aan. Zo gaat het energieverlies fors naar beneden. Ook hiermee zijn we een pionier, want zover wij weten wordt dit nog nergens gedaan bij oudere tanks. Zowel met de elektrische stoomboiler als de bodemisolatie kunnen wij andere terminals in de wereld op ideeën brengen.”